Met de peve naar Rusland

Daar liepen we op de Nevski Prospekt. Een uurtje na aankomst in Sint Petersburg. Even de benen strekken na een treinreis van 840 kilometer uit Moskou. Prospekt betekent perspectief, leerde onvolprezen gids Marina ons daags erna tijdens een rondrit in de (tweedehands Chinese) bus. Groot Perspectief dus. Zoiets als Parijs? Nee hoor, ondanks Frans aandoende architectuur, en Amsterdamse, met dank aan Peter de Grote, Rusland is Rusland. Onnavolgbaar. Ongrijpbaar. Enorm. In schemer en stortbui was daar op dat moment weinig van te merken. Alleen veel verkeer en trolleybussen in file. En ineens is daar een rode roos. Geschenk van een jonge vrouw in het cafeetje waar we schuilden. Ze sprak alleen Russisch maar liet haar Engelssprekende vriend vertellen dat ze ons aardig vond.

Net als deze hele 7 daagse Ruslandreis was de bui kort, hevig en voorbij voor je het wist. In het vliegtuig terug was iedereen het er over eens. Overweldigend land! De talloze kerken met minstens vijf torens met gouden koepels. ,,Wat blinkt is echt goud’’, aldus Marina. De talrijke verwaarloosde stalinflatblokken. Maar ook veel nieuwe hoogbouw (waar woorden als corruptie omheen gonzen) Ons enorm hotel Cosmos in Moskou, gebouwd voor de Olympische Spelen. (Een keer kostte het 7 minuten, inclusief identificeren bij strenge bewaker bij de lift, om na het ontbijt, via je kamer – op tijd voor de rondleiding – weer beneden te zijn). Enorm kerkhof met gigabeelden van gestorven helden en staatslieden. Vlak bij het  Nieuwe Maagdenklooster, waar tsaren vroeger hun ex opsloten als ze opnieuw wilden trouwen. Enorme zalen vol marmer en goud, enorme collectie, enorme Hermitage, brede Neva (met heel kleine Sail) in Peterburg.

Cyrillische letters

Partner Frans en ik mochten mee als introducé van Teake en Donneke Jansonius en onder de attente leiding van Pieter Pennekamp voelden we ons meteen thuis in de groep. Met dat enorme Moskou was het mij even anders gesteld. Tien miljoen inwoners en nog eens enkele miljoenen illegalen. Het is even wennen. Je zal hier de weg kwijtraken! Met overal om je heen uitsluitend cyrillische letters. Maar uit het raam van onze hotelkamer op 16 hoog konden we een oogje in het zeil op houden. ,,Kijk ginds, is dat nou zo’n stalinwolkenkrabber!”

En Marina leerde ons reizen in de legendarische metro, tientallen meters diep onder Moskou. Goed kijken hoeveel vingers ze opsteekt, snel instappen en zoveel haltes verder weer uitstappen. Tempo. Want de trein stopt kort en trekt zo weer op. Anderhalve minuut later komt de volgende.

Sprookjesachtig

Veelgeroemd in de groep: Het dikommuurde Kremlin met het gouden kathedralenplein in de zon als sprookje uit 1001 nacht. Je zou bijna de wrede geschiedenis vergeten. Het Rode Plein vol bruidsparen, met gasten en champagne.  Artiesten die er de geschiedenis uitbeelden: strelietzen van Catharina de Grote, revolutionairen of legereenheidje. Of Stalin, Lenin, Gorbatstov of tsaar Nicolaas II, waar je mee op de foto kon. Absolute top, vonden de mannen: het mausoleum van Lenin. Kleine kennismaking met corruptie. Toegang gratis. Maar voor 200 roebel (5 euro) loodste iemand hen om de lange rij wachtenden heen. Binnen vonden ze schemer, roerloze wakers en absolute stilte bij het gebalsemde lijk. Dat regelmatig groot onderhoud nodig schijnt te hebben.

Vanwege de kleinere schaal leek Petersburg wat toegankelijker. Met romantisch lunchen en de volgende dag een folkloredansavond in een Jugendstil paleis, een prive-vioolconcert in een museumpje. Ontroerend gezongen Onze Vader in de Petrus en Paulus-burcht. Muntje werpen naar de haas op de meerpaal in de gracht bij de burcht. Als het lukt mag je een wens doen. Varen over de Neva en door de Petersburgse grachten, met Amsterdamse(!) bruggen. Kopietje  van Czaar Peterbeeld op onze Dam op de kade, vlak bij de Nederlandse ambassade, Czaar Peterhuisje – ook huisje in een huis - aan de overkant.

Zoveel Rembrandts

Maar ook Petersburg heeft veel enorms. Alleen al de aan aanblik van het pastelgroene Winterpaleis en dan moet je nog naar binnen..  ,,Dat hier 90 jaar geleden de Russische revolutie begon’’,  peinst Arthur. ,,Het mooiste gebouw dat ik ooit heb gezien’’, waardeert Ron. Al die schilderijen van Rembrandt, verwondert  Hendrik zich. Zijn vader Henk vond het machtig om in de bus (derdehands Noord-Koreaantje) over de snelweg door een moerassige vlakte en langs datsja’s naar Paleis Pavlovsk van Anna Paulowna te rijden. Ook hier weer kilo’s bladgoud. En zulke leuke sjaaltjes!

Zelf ontkom ik niet aan vergelijken met zes jaar terug toen ik Petersburg en Moskou zag in het gevolg van het Noord Hollands Byzantijns Mannenkoor uit Zaandam. De snelle ontwikkeling is opmerkelijk. Zoveel kerken luisterrijk gerestaureerd. Ook minder armoe op straat en een grotere middenklasse. Veel westerse invloeden. Soms lijkt de overgang van communisme naar kapitalisme zelfs buitengewoon geslaagd, getuige de dure auto’s en motoren.

Of zoals – ik weet niet meer wie – het zo treffend zei; ,,mijn beeld van Rusland was grauw en grijs en arme vrouwtjes met een hoofddoek. Maar dat moet ik wel bijstellen.’’

Toen ik al lang weer thuis was hoorde ik nog steeds de charmante tongval van Marina waarin zij ons in goed herkenbaar Nederlands, met veel humor, over de achtergronden van haar land vertelde. Het woord ,,springkruid’’ houden we er in. En dank zij haar ging niemand naar huis met ,,schjoonmoedercadeautjes”. ,,Ik hoop dat jullie nu met andere oren luisteren als jullie nieuws horen over mijn land!’’ zei ze ten afscheid.

Conny Scholtes